صنایع دستی قم

0 دیدگاه 9 شهریور 1398 چاپ خبر بازدید: 582
صنایع دستی قم

حجاری سنتی
حجاری را به جرات می توان از کهن ترین هنر های بشر قلمداد کرد.در حجاری سنتی طی عملیات تراش و لایه برداری از سنگ ها به وسیله ابزار مخصوص ،محصولی زیبا و هنری تولید می گردد که در تزیینات بناها و سایر مصارف کاربردی استفاده گردد.ستون های سنگی ،سنگاب ها ،ازاره های سنگی ایوان ها و صحن ها،پایه ستون ها،کتیبه ها،مجسمه ها،ناودان ها و آسیاب های دستی از موارد بیشماری اند که در ساخت آن ها از هنر حجاری استفاده شده است.یکی از مراکز مهم حجاری سنتی استان قم می باشد که در حال حاضر 47 کارگاه تولیدی در این منطقه فعال می باشد.بهترین آثار حجاری قم را می توان در مجموعه آستان مقدس حرم مطهر یافت که با باقی مانده از دوران قاجار تا به امروز می باشد.


زیورآلات سنتی
زیورآلات سنتی از پر قدرت ترین ساخته های بشری می باشد که غالبا از جنس مس،برنج و نقره ساخته می شود.استان قم با میلیون ها گردشگر مذهبی و با داشتن بیش از 400 کارگاه کوچک و بزرگ در ساخت انگشتر از مجموعه زیورآلات سنتی ، یکی از قطب های مهم تولید در ایران به شمار می آید.آماده سازی،شکل دادن و تراش که بر روی سنگ های قیمتی و نیمه قیمتی می باشد که منجر به تولید محصولاتی نظیر نگین انگشتر،گردن بند،دستبند و ... می گردد.


تذهیب، تشعیر، نگارگری، گل و مرغ
تذهیب طرح ،ترسیم و تنظیم ظریف و چشم انداز نقوش و نگاره های گیاهی و هندسی در هم تندیده و پیچان است که با چرخش های تند و کند و گردشهای موزون و مرتب و خطوط سیال و روان نقش شده است.این هنر ،مجموعه ای از نقش های بدیع و زیبا است که نقاشان و مذهبان برای هر چه زیباتر کردن کتاب های مذهبی ،علمی،فرهنگی،تاریخی ،دیوان اشعار،جنگ های هنری و قطعه های زیبا ی خط به کار می برند.در تشعیرسازی یا تشعیراندازی نیز حاشیه صفحه ها را با نقش مایه هایی از حیوان ،مرغ ،گل و گیاه می آرایند.برخلاف تذهیب ،رنگ ها در تشعیر محدودند و اغلب از رنگ طلا استفاده فراوان می شود.نقوش به کار رفته در تذهیب و تشعیر ،بر روی درب و دیوار و پرده ها و فضاهای موجود در مجلس سازی ها و پرده های نقاشی  ایرانی ،همچنین در جلدسازی و قلمدان سازی و قلم زنی بر روی فلز و نیز خطاطی دیده می شود.یکی از بهترین نمونه های تذهیب قرآنی مربوط به یک نسخه قرآن مربوط به دوره تیموری و از جنس کتان است که در موزه آستان مقدس قم نگهداری می شودوگل و مرغ در نگارگری ایرانی ،نماد موهبت الهی و تجلی ظریف و لطیف آفریدگار است.گفتگوی عاشقانه گل و مرغ نیز به تسبیح گویی خداوند و ذکر حق تشبیه می شود.گل مقام معشوق را دارد و پرنده مقام عاشق.


طراحی سنتی
طراحی در مجموعه هنرهای ایرانی،از فرش ایرانی گرفته تا نگارگری و تذهیب ،نساجی سنتی،فلزکاری،قلمزنی،تزیینات وابسته به معماری همچون کاشی کاری،آیینه کاری ،گچ بری و سایر رشته های صنایع دستی و هنرهای سنتی ایران،نهفته است و جز لاینفک آن ها می باشد.در واقع آثار فاخر هنرهای سنتی در این رشته ها به کمک طراح ایرانی بدور از هرگونه تقلید محض در کار خود از طبیعت الهام می گیرد و نقش می زند.


گچ بری سنتی
هنرگچ بری دوران اسلامی توانست راه خود را با تکیه بر نقوش انتزاعی و هندسی در هنر اسلامی باز کند،به طوری که نمونه های بی نظیر هنر گچبری اسلامی را می توان در بنای مقابر و مساجد خاصه در محراب ها به خوبی مشاهده کرد.این هنر از مجموعه هنرهای سنتی وابسته به معماری ،یکی از رشته های قدمت دار و فاخر اقلیم قم است که آثار برجسته ای از این هنر ،از دوره ایلخانی تا به امروز موجود می باشد.


منبت
منبت یکی از رشته های چوبی صنایع دستی می باشد.این هنر مشتمل بر حکاکی و کنده کاری به وسیله مغار و قلم های مخصوص بر روی چوب است.اوج شکوفایی هنرهای چوبی در دوره صفویه اتفاق افتاده است.نمونه های کم نظیری از هنر منبت و منده ماری چوب در مراکز نگهداری آثار قم یافت می شودکه نشانگر قدمت این هنر در اقلیم قم می باشد.در حال حاضر نیز استان قم با داشتن بیش از 1500 کارگاه تولیدی،به عنوان یکی از قطب های مهم این هنر به ویژه در تولید مبلمان ایران شناخته می شود.

 

کاشی معرق

کاشی معرق از گروه کاشی سنتی و عبارت است از قطعه های تراشیده شده کاشی که نقوش مختلف را از رنگ های متفاوت تراشیده و در کنار یکدیگر قرار داده و به شکل قطعاتی بزرگ درآورده بر روی دیوار نصب می شود تا زینت بخش بنا گردد.از دوره صفویه تاکنون، قم یکی از مراکز مهم تولید این هنر سنتی می باشد. کتیبه قصیده معجزیه مربوط به سال 1218 قمری و کاشی های ایوان طلای صحن عتیق از نمونه های زیبای کاشی معرق می باشد.

 

مقرنس کاری

 مقرنس نوعی تزیین حجمی و تاقچه بندی آذینی است که در زیر گنبدها یا نیم گنبدهای روی ایوان ها و درگاه های ورودی استفاده می شود. در ساخت مقرنس از آجر یا گچ و یا کاشی استفاده می شود که در هر رده از تاقچه ها از رده زیرین خود پیش می نشیند تا درگاه به هم آید. در واقع مقرنس نوعی تجسم سه بعدی و برجسته نقش های هندسی و گره چینی های معماری و هنر اسلامی است. از شاخص ترین و زیباترین مقرنس های موجود در ایوان شرقی صحن امام رضا است. عرض این ایوان 7.5متر و طول آن 7.80متر و ارتفاعش 13.60 متر است. سقف ایوان دارای مقرنس کاشی کاری و تاق بند و جرزها، کاشی گره سازی با زمینه فیروزه ای و زرد رنگ است. کتیبه این ایوان نیز از کاشی با زمینه لاجوردی است. بانی این ایوان امین السلطان، معمار آن استاد محمدباقر قمی، نویسنده خطوط آن رجبعلی خراسانی و سال بنای ایوان 1303 است.

 

گره چینی

هنر گره چینی هنری زیبا و اصیل است که به دلیل زحمت زیاد، هزینه زیادی هم در بردارد و میتوان نمونه های این هنر را بر روی چوب انجام گرفته بر روی درب ها و پنجره های موجود در آستان مقدس قم مشاهده نمود. این هنر از اوایل دوره اسلامی در ایران رایج بوده است. برخی پژوهشگران احتمال داده اند استفاده از این هنر از دوران خلفای عباسی آغاز شده و در قرن 6 تا 8 هجری قمری در مصر و سوریه متداول شده و از همان زمان به ایران رسیده است. از دوران صفوی به بعد تعبیه شیشه های رنگی در چوب های مشبک رایج شده و اصطلاح به ارسی مشهور شده است.

0 دیدگاه