موزه های قم

0 دیدگاه 23 شهریور 1398 چاپ خبر بازدید: 2673
موزه های قم

موزه ی مردم شناسی(خانه تاریخی زند)
خانه های تاریخی زند و حاج قلی خان دو مکانی هستند که توسط اداره کل میراث فرهنگی و گردشگری قم به موزه مردم شناسی تبدیل شده اند.فرهنگ،آداب و رسوم ،اعتقادات،نوع پوشش و بینش اجتماعی حاکم بر جامعه قم در اعصار گذشته،مجموعه ای از اسباب ،اشیا و لوازم زندگی ،ابزار کار،لوازم کشاورزی و صنعتی ،پوشاک و شیوه چینش اشیاء در منازل قدیمی قم از جمله بخش هایی است که در موزه مردم شناسی قم به نمایش گذاشته شده اند.خانه تاریخی یزد بازمانده اواخر عصر قاجار در دل شهر قم که معماری اصیل ایرانی را به نمایش در آورده است.خانه زند که امروزه به موزه مردم شناسی شهرت دارد در کوچه باریکی واقع شده که در دو طرف این خانه دو تابلوی متفاوت به چشم می خورد،بر روی یکی سال ثبت ملی خانه یعنی 1377 درج شده و دیگری در نقطه مقابل ،سال ثبت خانه را در فهرست آثار ملی ،1379 هجری شمسی نشان می دهد.وارد خانه که شوید دو حیاط می بینید که مربوط به خانه دو برادر از بازماندگان قاجار با نام های حاجی خان و حاج علی هستند که قدمتشان به 130 سال قبل یعنی اواخر دوره قاجار باز می گردد.مجموعه موزه مردم شناسی قم شامل این دو خانه می شود که دارای 14 اتاق ،36 در ب و پنجره چوبی از جنس گردو و 14 ستون سنگی است.این بنا با توجه به مواد و مصالح موجود در منطقه که شامل سنگ ،خشت،چوب،آجر و گچ بنا شده که شاخصه معماری عصر قاجار بوده و نشان از مصالحی است که در دل کویر ایران بیش از هرچیز در ساخت و ساز و معماری مورد استفاده قرار می گرفته که البته چند باری در طول تاریخ مرمت شده ولی بافت اصلی آن دست نخورده باقی مانده است.


موزه یاقوت کویر
استان قم در زمینه معادن سنگ های قیمتی و نیمه قیمتی دارای پتانسیل بسیار زیادی است.موزه سنگ شناسی که باید آن را  تنها موزه خصوصی سنگ شناسی که در سازمان میراث فرهنگی،گردشگری و صنایع دستی کشور ثبت شده است،دانست.بالغ بر 1100 قطعه سنگ قیمتی از 80 نوع کانی معدنی نمایش داده شده و بازدید از آن در طول سال،برای همه آزاد و رایگان است و هدف شناساندن ظرفیت های معادن ایران به مردم،دانشگاهیان و بازاریان است.کیفیت عقیق یمن بالاتر است و شامل رنگ های زیادی چون زرد،قرمز،کبود،سفید،دودی و حدید است که بسیار زیبا و بی نظیر هستند.یاقوت کویر ،زنجیره کاملی دارد.از استخراج معدن و حتی گاهی اکتشاف گرفته تا تبدیل و نشستن یک تکه سنگ کوچک بر انگشتر!
علاوه بر موزه کارگاه تولید سنگ های واقعی و غیر تقلبی در سه سالن مستقر است.ساخت رکاب انگشتر و سایر وسایل زینتی از جنس نقره اعلاء،انواع نگین در اندازه های مختلف،گردنبند،دستبند،مجسمه و انجام تراش فست که در مقایسه با تراش معمولی دقت بیشتری دارد و با آن می توان زوایای ظریفی روی سنگ های زینتی ایجاد کرد.موزه یاقوت کویر در خیابان توحید ،میدان شهید امینی بیات،بلوار شاهد واقع است.



موزه آستانه مقدسه حضرت معصومه(س)
این موزه در میدان آستانه در جوار مدرسه فیضیه قرار دارد.ساختمان کنونی موزه متعلق به سال 1361 است اما خود موزه در آبان 1314 شمسی تاسیس شد و از قدیمی ترین و متنوع ترین موزه های کشور محسوب می شود.وجود آثار نفیس از دوره های مختلف تاریخی به ویژه صفویه ،قاجاریه،تیموری وهزاره های اول و دوم قبل از میلاد ارزش خاصی به این موزه بخشیده است.
قرآن های نفیس منصوب به ائمه اطهار (ع) ،مسکوکات ادوار اسلامی و پیش از اسلام ،انواع کاشی های زرین فام،قالی های دستباف و پارچه بافی،آثار حجاری و سنگ های تزیینی ،آثار فلزکاری و ظروف چینی تنوع خاصی در این موزه ایجاد کرده است.اما از نفیس ترین آثار این موزه که اهمیت زیادی به آن بخشیده ،وجود قرآنی منصوب به خط امام رضا(ع) است که نوشته شده بر پوست آهو با جلد چرم و تزیین شده با آب طلا،به یادگار مانده از سال 73 هجری قمری است.از دیگر آثار بسیار ارزشمند در این موزه ،قرآنی با 120 کیلوگرم وزن در 587 صفحه به همراه ترجمه آیات به خط ثلث زرین بوده و جلد آن نیز از پوست گاو است اما تاریخی از زمان نگارش آن تاکنون به دست نیامده است.قرآن دیگری که از بین قرآن های به نمایش در آمده دوره قاجاریه و صفویه می توان یافت، قرآنی نوشته شده به خط نسخ و نستعلیق از سوی ضیاء السلطنه  دختر فتحعلی شاه قاجار است که به نظر اساتید خط از آثار کم نظیر به حساب می آید.همچنین قرآنی به خط ام السلمه دختر دیگر فتحعلی شاه نیز در این موزه مشاهده می شود که با خط زیبا و تذهیب جذاب با آب طلا از رنگ های گیاهی به جا مانده از قرن 13 هجری در معرض دید علاقه مندان قرار گرفته اند.
از دیگر آثار دیدنی این موزه ،ظروف سفالی به جا مانده از هزاره اول و دوم قبل از میلاد مسیح است که توجه بسیاری از توریست های خارجی را  به خود معطوف داشته است.عطر دادن،ظروف دارویی به شکل تنگ های کوتاه با لوله های باریک و نقوش ساده گیاهی و هندسی که میزان استفاده هر دارو را مشخص می کرده و سرمه دان که از تپه سیلک کاشان و یا آذربایجان به این موزه رسیده ،نوع خاکستری این سفال ها مورد توجه باستان شناسان است.درهای بسیار زیبا از جنس نقره و طلا که اغلب از دوره قاجاریه به جا مانده و از سوی پادشاهان قاجار بر رواق های حرم نصب شده که عدد آن به هشت باب می رسد و یکی از آن ها در ضریح است که تماما از طلا بوده و سه سال قبل با تعویض ضریح به موزه انتقال یافته است.یکی از این درها از سوی  عزت الدوله خواهر ناصرالدین شاه قاجار و همسر امیر کبیر وقف حرم شده است.بخشی از این درها در طبقه بالای موزه و بخشی دیگر در طبقه پایین نگهداری می شوند.
بر روی این درها اذن دخول به حرم مطهر نیز مشاهده می شود.نصب کلون بر روی برخی از آن ها و وجود نقش و نگار های زیبا با به کارگیری هنر معرق،خاتم و استفاده از استخوان فیل از دیگر موارد دیدنی در این موزه است.اما نصب قسمتی از پرده کعبه در بخش ورودی ،جلوه دیگری به موزه آستانه مقدسه داده است.این پرده در سال 58 از سوی پادشاه عربستان به امام راحل اهدا شد و ایشان پرده کعبه را برای نگهداری در موزه در نظر گرفتند.
بر روی این پرده ماهوتی شکل حروف برجسته شامل دو آیه از سوره حج سورمه دوزی شده است.اما سنگ های مقبره های محمدشاه و فتحعلی شاه از پادشاهان قاجاریه سنگ مقبره مهد علیا مادر ناصر الدین شاه ،شعاع السلطنه از دیگر آثار به نمایش در آمده در این موزه است.بر روی این سنگ های مرمر عکس صاحبان مقبره ،نقوش گل و بوته،فرشته و اشعاری که در مدح آنان در حاشیه سنگ نگاشته شده مشاهده می شود.این سنگ ها از روی قبرهای این افراد در حرم حضرت معصومه (س) به موزه منتقل شده است.  
کتیبه هایی مزین به آیات شفای بیماران متعلق به دارالشفاء مدرسه فیضیه و کاشی های مقبره امامزاده علی بن جعفر (ع) از نوادگان امام موسی کاظم(ع) مربوط به 700 سال قبل نیز در این موزه مشاهده می شود.ظرف کشکولی آب از سنگ مرمر،تابلوهایی از قالیچه های اهدایی از دوره قاجار در قالب سجده مزین به آیات قرآنی،ساعت پاندولی ساخت فرانسه از دوره قاجار ،لوازم و لباس بزم و جنگ حسین قلی خان برادر فتحعلی شاه از دیگر آثار به جا مانده است.چهار بلور،به رنگ صورتی نقاشی شمایل شاهان ایرانی از دوره های زندیه،صفویه و قاجاریه،شمایل ائمه در کنار حروف ابجد ،گلدان هایی با طرح های مختلف از کشور های فرانسه،انگلیس و ایران از دیگر دیدنی های موزه آستانه است.

0 دیدگاه