امام زاده های قم

0 دیدگاه 1 فروردین 1398 چاپ خبر بازدید: 2684
امام زاده های قم

پس از به ولایتعهدی رسیدن امام رضا (ع) علویان و سادات بی شماری به شوق دیدار وی راهی سرزمین ایران شدند.ولی بعضی از آنان هنوز در نیمه های راه بودند که خبر شهادت امام (ع) را شنیدند و دیگر به حجاز برنگشتند و در مناطق امن ایران به خصوص شهر قم جلای وطن کردند.از این رو بسیاری از امام زادگان به این منطقه مهاجرت کرده و پس از گذراندن عمرطبیعی خویش در همین دیار به خاک آرمیدند و برکات و معنویت بسیاری را برای این دیار به بار آوردند.مردم قم همان گونه که از دخت گرامی امام موسی بن جعفر (ع) به گرمی استقبال کردند،از دیگر امام زادگان و مهاجران سادات نیز استقبال کرده و برگ افتخار دیگری بر کتاب تاریخ خویش افزودند.شاهد این مطلب کثرت بی شماری از امام زادگان این شهر است به طوری که رقم امام زادگان این خطه را 444 تن بیان داشته اند که بعضی از آنان دارای بقعه و ضریح نیز هستند و از زیباترین شیوه های معماری عصر و دوران خود بهره مندند.



امام زاده شاهزاده ابواحمد
این بنا در بیرون دروازه ری در شمال شرقی قم و در میانه بقاع چهارامام زاده و شاهزاده سید علی واقع شده و مدفن ابواحمد محمد بن حنیفه از احفاد حضرت علی (ع) است.این بنا از آثار بسیارقدیمی شهر قم است که در سال 932 ه.ق تجدید بنا و تزیین شده و دارای بقعه ای متضمن آثار هنری از گچبری و مرقدی کاشی کاری شده است.در قسمت های بدنه و سطح مرقد ،کتیبه ای به خط ثلث سفید از کاشی خشتی است که روی آن آیات و عباراتی به تاریخ 932ه.ق خوانده می شود.در طرف شرقی و برابر در ورودی نیز کتیبه ای از کاشی معرق اشاره به نام شاه طهماسب حسینی موسوی صفوی دارد که اکثر کاشی کارهای آن فرو ریخته و فقط کاشی های روی جدار آن باقی مانده است که از حیث رنگ،قدمت قابل توجهی دارد.روی بقعه ،گنبدی هرمی و 6 ترکی به ارتفاع 8 متر نماسازی شده که جرزهای ساده آجری دارد و از هر نمایی ،به کاشی های معلقی متضمن کتیبه ای به خط بنایی از کاشی های الوان مزین است و روی بعضی از آن ها آیات قرآن کریم و نام حضرت علی خوانده می شود.



شاهزاده قاسم(ع)
بنای مزار احمد بن قاسم بن احمد بن علی بن جعفر الصادق (ع) نزدیک دروازه قلعه قم-جنوب شرقی شهر از آثار خاندان علی صفی است و آرایش های ظریف گچبری آن اثر علی بن محمد ابی شجاع است.بنا در مجموع از بهترین و زیباترین نمونه های اوج تجلی هنر گچبری در دوره قم قدیم است و در سال 780 ه.ق ساخته شده است.نمای خارجی بنا نخست هشت گوشه و در بالای،شانزده ضلعی با گنبد قوسی از مصالح آجری است که در دوره ای اخیر قبه ای کوچک نیز بر فراز آن بنا کرده اند.مرقد امامزاده در میان بنا با کاشی کاری نو آراسته شده که قبلا کاشی دوره ایلخانی داشته است.بر روی لوح مرقد که اکنون به عنوان محراب مسجد قم در موزه برلین نگهداری می شود،عبارت تاریخ صفر 663 ه.ق و کار علی بن محمد بن ابی طاهر حک شده است.



شاهزاده حمزه(ع)
شاهزاده حمزه از فرندان موسی بن جعفر و برادر امام رضا است.این امام زاده که در میدان کهنه قم واقع شده،مورد احترام ویژه مردم است.بقعه شاهزاده حمزه پلان بسیارجالبی دارد.درهای ورودی حیاط آن به طور قرینه از ضلع شرقی و غربی تعبیه شده است.حیاط بقعه مستطیل شکل است و دور آن طاق نماهایی تعبیه شده که کلا با طاق نماهایی تعبیه شده که کلا با طاق رومی زینت یافته اند.یکی از تزیینات بسیارجالب بقعه ،ایوان ورودی به حرم است.در بدنه ایوان و زیرپایه قوس یک ردیف کتیبه بر روی زمینه لاجوردی وجود دارد که تاریخ 1301 ه.ق سال احداث بنا را نشان می دهد.کاشی های شطرنجی سفید روی دیوارهای ایوان از نوع کاشی های قاجاری است.سقف حرم به صورت حلزونی یا ترکیبی از مخروطی و گنبدی است که در راس ،حالت مدور پیدا کرده است .در قسمت زیرگنبد از دخل مقرنس سازی بسیار جالبی با گچ صورت گرفته است.در جنب این امام زاده بنای امام زاده دیگری به نام شاهزاده احمد وجود دارد که گویا برادر شاهزاده حمزه است.


امام زاده علی بن جعفر
امام زاده علی بن جعفر مشهور به در بهشت در شرق شهر قم قرار دراد.بنا هشت وجهی با گنبد دو پوشش هرمی شکل به اوایل سده هشتم ه.ق تعلق دارد که در دوره قاجار،ایوان و بیوتاتی بدان اضافه شد.این امام زاده مدفن فرزند امام صادق (ع) است.این بقعه پس از آستانه مقدسه بر بقیه اماکن و مقادیر استان قم از نظر تزیینات برتری دارد.یکی از مهم ترین عناصر تزئینات این بقعه هنرگچبری به کار رفته در آن است که در زمره برجسته ترین آثار هنری سده هشتم و هم طراز بناهایی همچون گنبد علویان همدان ،مدرسه حیدریه قزوین و بقعه پیربکران اصفهان محسوب می شود.کاشی های کوکبی زرین فام ازاره بنا بالغ بر 94 پارچه با نقش های گیاهی ،حیوانی و انسانی و کتیبه هایی به خط نسخ شامل آیات قرآن ،روایات مذهبی و ابیات فارسی،از دیگر تزینات مذهبی منحصر به فرد این بقعه به حساب می آیند و بخش هایی از آن ها،امروزه زینت بخش بسیاری از موزه های ایران و جهان است.محراب زرین فام بنا که در طاقنمای جنوبی بقعه قرار داشت و به دستور یوسف بن علی بن محمد بن ابن طاهر آخرین فرد از خاندان ابی طاهر به سال 734 ه.ق ساخته شده بود،یکی دیگر از آثار هنری این بقعه است.این محراب امروزه زینت بخش موزه دوران اسلامی در موزه ملی ایران است.



مجموعه چهل اختران
این زیارتگاه در شهر قم قرار دارد و مدفن موسی مبرقع (ع) فرزند امام محمد تقی و امام زادگان دیگر است.به همین دلیل در صحن بزرگ این مجموعه سه زیارتگاه به اسامی امام زاده موسی مبرقع ،چهل اختران و امام زاده زید(ع) قراردارد.این زیارتگاه در میان مردم به نام چهل اختران شهرت دارد.امام زاده موسی مبرقع (ع) به نظر می رسد که بنای ساختمان این زیارتگاه از آثار قبل از صفویه باشد.اما اکنون اثری از گذشت زمان بر چهره آن مشاهده نمی شود و در آن عملیات تجدید بنا صورت می گیرد.این بنا مدفن موسی مبرقع فرزند امام جواد(ع) است.تاریخ بنای این بقعه سال 950ه.ق آمده است.بانی آن شاه طهماسب صفوی و معمار هنرمندش استاد سلطان قمی از مشاهیر معماری دوره صفویه به شمار می رود.نام این استاد در زیارتگاه ثبت شده است.در سال 953 ه.ق به دستور شاه طهماسب صفوی سقفی بسیار مرتفع از آجر بر این بقعه زده شد.در این مکان قبور جمعی از سادات و امام زادگان از جمله فرزندان و اولادان امام موسی مبرقع (ع) جای دارد.می گویند در این بقعه چهل زن،چهل مرد و بیست و پنج کودک ،در مجموع صد و پنج نفر دفن شده اند.



شاهزاده ابراهیم(ع)
این بنا در بیرون دروازه کاشان_قم و نزدیک مزار در بهشت درون محوطه محصوری که به عنوان گورستان استفاده می شود،واقع شده و مدفن یکی از نوادگان امام هفتم است.تاریخ ساخت بنا بر اساس قدیمی ترین کتیبه موجود،به اوایل قرن نهم ه.ق می رسد.گنبد بیرونی بنا از نوع دو پوسته گسسته و 16 ترک بلند با شیب تند است.سطح خارجی گنبد در اوایل قرن حاضر مجددا کاشی کاری شده است.پوسته داخلی گنبد ،نیم کروی است.تزیینات بنا مقرنس کاری ،گچ کاری،نقاشی روی گچ و کاشی کاری شده است.تزیینات گچ بری بنا بسیار پر ارزش است.این تزیینات شامل قاب بندی های اطراف طاق نماها و موتیف های تزینی ،لچکی های پشت بغل گوشواره ها و طاق نماها و نیم ستون های تزیینی در هر یک از زوایاست.امروزه بنا فاقد کاشی کاری با اصالت تاریخی وهنری است ،اما پیش تر درگاه ورودی بنا به کاشی های خشتی عصر قاجار مزین بوده است.بانی بنا از بانوان دودمان صفوی و گویا همسرخواجه ابراهیم باشد که در آن سال فرمانروای قم و پیرامون آن بوده است.درگاه ورودی با کاشی های خشتی قاجاری مزین بوده و بر روی آن سوره جمعه و در پایان عبارت زیر نوشته شده است:
عمل طاهر ضعیف تر بود از مور روزگار
دستش به روز حشر به دامان هشت و چار  

0 دیدگاه